GÜNEŞ'TE DEV LEKE KEŞFEDİLDİ
- Rabia Can
- 4 Şub 2021
- 2 dakikada okunur
Geçtiğimiz haftalarda Antalya’da TÜBİTAK Gözlemevi yerleşkesinde özel teleskoplar kullanılarak, Güneş ayrıntılı bir şekilde incelendi ve üzerinde Dünya’dan çok daha büyük bir leke görüntülendi. Bundan önce de Güneş’te lekeler bulunmuştu fakat bugüne kadar keşfedilenlerin en büyüğü bu leke oldu. İsmi ise “AR 2786” olarak geçiyor. Bulunan bu lekede yakın zamanda büyük patlamaların olacağı tahmin ediliyor. Bugüne kadar herhangi bir patlama gerçekleşmedi fakat olası herhangi bir patlamaya karşı ne gibi önlemler almamız gerektiğini bilmiyoruz. Ayrıca bu patlamanın Dünya’yı etkileyip etkilemeyeceği ise ayrı bir muamma.
Güneş Resmen Sinirleniyor
TUG’da görevli araştırmacı Dr. Tuncay Özışık; Güneş, Dünya’ya yakın bir yıldız olduğu için onunla ilgili gözlemlerin kolay yapıldığını söyledi. Bilim Toplum Merkezi’ne gelen küçük yaştaki çocuklara, bu lekeleri “Güneş sinirleniyor.” diyerek sembolize ettiklerini de açıkladı.
Çevrimin İlk Lekesi
Çok eski yıllardan beri yapılan araştırmalar, Güneş’in 11-12 yılda bir gerçekleşen çevrimi olduğunu gösteriyor. Bu ilk araştırmalardan beri Güneş’in bir yüzünün diğerinden daha soğuk olduğu tespit edildi. Ayrıca manyetik alanı artan ve azalan bölgelerde de lekelerin arttığı görülüyor. Soğukluğun -yani parlaklığın- sebebinin ise manyetik alanın, fotosferin ışınım miktarını azalttığı için oluştuğu düşünülüyor. “Geçenlerde çok büyük bir simetrik leke vardı. Buradaki birkaç özel Güneş teleskobu ile onun fotoğrafını çektik.” diyerek açıklamasını yapan Özışık, TÜBİTAK resmi sayfasında leke fotoğraflarının olduğunu da açıkladı. Fotoğraftaki hafif parlak bölgeler, parlak kumsalları andırdığından “plaj” olarak isimlendirildi. Şu anda 25. Güneş çevrimi yaşanıyor ve bu lekelerle beraber büyük çaplı ve çok sayılı patlamaların kaçınılmaz olduğu söyleniyor.
Patlamaların Dezavantajları
Patlama sonucu uzaya yayılan parçacıklar, keşif için gönderilen yapay uydulara büyük ölçüde zarar veriyor. Kesin olmamakla birlikte, gerçekleşecek patlamaların Dünya üzerindeki günlük yaşamı da etkileyebileceği düşünülüyor. Bu nedenle oluşan bu lekelerin sık sık incelemeye alınması gerekiyor.
Güneş Lekeleri Nasıl Oluşur?
Galileo’dan önce de Güneş lekelerini fark edip bunu çizime döken bilim insanları olsa da Galileo, bu çizimleri anlamlandıran ilk kişidir. Galileo, ilk yaptığı gözlemlerinde bu lekelerin çok fazla yer kapladığını anlamıştı.Gelişen teknolojik imkanlarla beraber, Güneş’teki koyu renkli bölgelerin olması, bu bölgelerin, çevrelerinden daha düşük sıcaklıkta olmalarından kaynaklandığı anlaşıldı. Güneş yüzeyi yaklaşık 5.500 °C sıcaklıkta iken, Güneş lekeleri
3.000 – 4.000 °C arasında bir sıcaklıkta olabilirler. Güneş lekelerinin rengi fotoğraflarda siyah
gibi görünebilir fakat aslında siyah renkte değillerdir. Uzmanlar, Güneş’i gözlerken parlaklığını azaltacak özel filtreler kullanırlar. Bu sayede Güneş yüzeyindeki detayları daha rahat gözlemleme fırsatı yakalarlar. Bu filtreler, yıldızın parlaklığını insan gözünün tahammül edebileceği düzeye kadar düşürürken daha soğuk ve az parlak olan leke bölgelerinin koyu renkli görünmesine neden olurlar. Güneş’in yüzeyi akışkan bir halde olduğu için manyetik alanlarının sabit kalması mümkün değildir. Manyetik alan kutupları sürekli hareket halindedir ve bu hareket manyetik alan izlerinin gerilmesine, ardından taşıdığı sıcak gazla birlikte kopmasıyla sonuçlanır. İşte Güneş patlaması dediğimiz olayın kabaca oluşum dinamiği böyledir.
Kaynakça:
Yorumlar